نوروز در داستان سمک عیار
نوروز
يكي از آداب و رسوم و آيين هايي كه در داستان سمك عيار به آن اشاره شده، مراسم نوروز است. اين آيين در بين مردم اكثر سرزمين هاي داستان مرسوم است و در طي داستان به آداب و رسوم آن به شكلي جسته و گريخته اشاره مي گردد. طبق آن چه در كتاب آمده هنگام فرا رسيدن نوروز پادشاه از قلعه و قصر خارج مي شود و بيرون از قصر خيمه و خرگاه زده و بر تخت سلطنت مي نشيند:
«مگر آن روز كه اينان درآمدند نوروز بود. شاه به رسم نوروز بيرون آمده و در بيرون از قلعه خيمه و خرگاه زده بود و بر تخت سلطنت نشسته.»[3/192]
در شهر چين چنان مرسوم است كه در هنگام نوروز به مكاني به نام «باغ نوروزي» مي روند و به عيش و عشرت مي پردازند:
«چون نوروز رسيد و دختر شاه مه پري به باغ نوروزي رفت و با دختران به عيش و عشرت مي بود.»[1/30]
از آداب و رسوم نوروز در اين كتاب به عيدي گرفتن و عيدي دادن تحت عنوان «نوروزي طلبيدن» اشاره گرديده است؛ به صورتي كه
«روزي روح افزاي در صحبت مه پري بود و به عيش مشغول بودند. در اثناي سخن مه پري بر سبيل مزاح از روح افزاي نوروزي طلبيد. روح افزاي مجال سخن يافت و گفت اي شاه خوبان، به نوروزي از براي تو كنيزكي خريده ام و پرورده ام كه نادرة زمان و سحرة جهان است.»[1/30]
پادشاهان، پهلوانان و اميران در نوروز به تخت مي نشينند و گويا بزرگان كشور براي آنان نوروزي مي آورند، مانند گورخان كه پس از جمع كردن نوروزي آن را به گنج خانه مي نهد.
«گفت كس بدين جاي نمي آيد مگر هر سال روز نوروز چون به نوروزي بنشيند شاه گورخان، آنچه به نوروزي بياورند در شب به اين جايگاه آوردند.»[2/438]
«كشتي گرفتن و آزمايش» از آداب و رسوم ديگر نوروز است كه در داستان به آن اشاره شده است. به شكلي كه پهلوانان بزرگ ـ احتمالاً در حضور شاه ـ در اين روز دست در كمر يكديگر زده و زور آزمايي مي كرده اند:
«پهلواني بود نام او گيل سوار بر پاي خواست و خدمت كرد. شاه او را آفرين كرد، گفت اي بزگوار شاه، ترا معلوم است كه مرا با قطران بسيار خصومت افتاده است از بهر مردانگي، بسيار با هم افكنده ايم و در نوروزها كه پهلوانان با هم آزمايش كنند در ميدان من و قطران با هم كوشيده ايم و كس مظفر نشد. با هم بسنده نيامديم و به هر وقتي گفتي من مردانه ترم از پس من خود را ستودي.»[1/107-106]
البته در داستان سمك عيار فقط به وجود اين آداب و رسوم در ميان خانواده‌ي شاهي و در نزد پادشاهان و پهلوانان اشاره شده است و در هيچ جا به حضور مردم عادي و نحوه‌ي برخورد آن ها با مراسم نوروز و آداب و رسوم آنها اشاره نگرديده است.